Nga - Tháng 3/2026

Trên chuyến bay dài 8 tiếng đồng hồ từ Thâm Quyến (trung chuyển) đến Moskva, rảnh rỗi với ứng dụng bản đồ trên máy bay, tôi tìm những địa danh mà mình đã nghe, đã đọc, đã tìm hiểu rất nhiều lần.

Kia là Almaty, quê nhà người lính Kazakhstan của sư đoàn cận vệ Panfilov. Kia là khúc sông Volga nơi những chiến sỹ của Rotmistrov vượt sông vào Stalingrad, toà nhà Pavlov ở đâu bên bờ tây khúc sông này? Lướt qua St Petersburg, không khó để thấy hồ Lagoda - con đường sống của Leningrad. Những đầm lầy Belarus với câu chuyện của những cô gái trong Nơi Ấy Bình Minh Yên Tĩnh. Rồi Sevastopol của trận phòng thủ Sevastopol, của nữ thiện xạ Ukraine Lyudmila Pavlichenko. Kia là Kursk và sông Oryol nơi những chiếc Tank T34-72 đối đầu với Panzer, Tiger của Đức. Rồi Rzhev, Kiev, sông Dnepr, thảo nguyên sông Đông…

Như nhiều đứa trẻ miền Bắc cùng thế hệ, tôi lớn lên với phần nào sự xuất hiện của văn hoá Nga. Từ những bộ phim Xô Viết như Bài Ca Người Lính, Giải Phóng, 17 Khoảng Khắc Mùa Xuân, từ văn học Lev Tolstoj, Solokhov tới thơ tình Puskin đến những điều giản dị như búp bê Nga, lật đật Matryoshkas tới những viên đường nhiều hình thù mà có khách mới dám xin một viên… Một cô bạn thân của tôi cũng học tiếng Nga. Nga có cái gì đó vừa xa lạ vừa gần gũi.

Tôi luôn muốn đến Nga - Belarus - Ukraine: 3 quốc gia gắn liền với cuộc chiến Vệ quốc vĩ đại của người Xô Viết. Và giờ tôi đã đến Nga, dù trong một chuyến công tác và chỉ loanh quanh Moskva, tranh thủ đi vài điểm khi có thời gian xen kẽ trong chuyến hành trình. Tôi đã đứng dưới tượng đài nguyên soái Zhukov, đi bộ trên Quảng Trường Đỏ, ngả mũ trước Ngọn lửa bất tử.

Vợ tôi hỏi: “Chắc hẳn anh phải sung sướng lắm nhỉ?” — “Không, anh thấy bình thường, không háo hức như chính anh từng nghĩ, ở đây có cái gì đó khiến anh suy nghĩ nhiều hơn là cảm giác phấn khích”. 

Trong chúng ta, có lẽ chẳng ai muốn giết chóc, chẳng ai không mong muốn sống trong bình yên. Và khi nhìn sâu vào bên trong mỗi con người, có lẽ chúng ta đều dễ dàng tìm ra những điều hướng thiện, những giá trị nhân văn, những điều cơ bản mà dù người Đức, người Nga, người Ukraine, người Belarus, … đều giống nhau. Vậy mà chúng ta vẫn có đầy rẫy cái nhìn phân biệt, lòng tham để tạo ra những khổ đau không chỉ cho mình và người khác. Hay đó là cách mà nhân loại, hay mỗi người chúng ta phải trả giá cho bài học của không chỉ riêng mình? Tạm biệt nước Nga, chắc chắn tôi sẽ quay lại!